Burada anlatacaklarım sadece benim yazgım değil, bütün bir neslin yazgısı -tarihte hiçbir neslin yaşamadığı kadar çok şey yaşamış, eşi benzeri olmayan bir neslin yazgısı, bizim neslimizin yazgısı. Onca insan arasında bir Avusturyalı, bir Yahudi, bir yazar, bir hümanist ve barış yanlısı biri olarak, bu sarsıntıların en şiddetli olduğu yerlerde bulunmuş olmam konusunda önceliği kendimden başka kimseye tanıyamam. Evimi ve bütün varoluşumu üç kez altüst ettiler, beni eskiye ait olanın ve geçmişin her türlü bağından koparıp olağanüstü bir acımasızlıkla boşluğa -bana zaten aşina olan- nereye gideceğimi bilmediğim bir boşluğa fırlattılar. Ama şikayetçi değilim; özellikle vatanı olmayan kişi başka türlü özgür olur, artık hiçbir yerle bağı olmayan birinin, dönüp hiçbir şeyi hesaba katması da gerekmez. İşte bu nedenle en azından bir dönemi doğru bir şekilde anlatmanın en önemli koşulunu yerine getirdiğimi ümit ediyorum: doğruluk ve tarafsızlık.

           Eserlerim, onları yazdığım dilin ülkesinde, milyonlarca dost okur bulduğu ülkede yakılıp kül oldu. İşte şimdi ben de hiçbir yere ait değilim, her yerde bir yabancıyım ya da olsa olsa bir konuğum; yüreğimin seçtiği, gerçek vatanım dediğim Avrupa, kardeş kavgasında ikinci kez intihar edercesine paramparça olduğunda benim için yitip gitti. Zamanın vakayınamesinde aklın en korkunç yenilgisine ve vahşetin en acımasız zaferine kendi isteğim dışında tanık oldum. Her günüm bir önceki günümden, her yükselişim her düşüşümden o kadar farklıydı ki, bazen ben bile, acaba sadece bir değil de, birbirinden tamamen farklı birden fazla hayatım mı oldu, diye düşünmüşümdür. Çünkü farkında olmadan ''hayatım'' dediğimde, ister istemez ''Hangi hayatım?'' diye sorduğum çok sık olur. 1. Dünya Savaşı'ndan önceki mi, yoksa 2. Dünya Savaşı'ndan önceki mi, yoksa bugünkü hayatım mı? Bugünümüz, dünümüz ve önceki günümüz arasındaki tüm köprüler yıkıldı.

           Tekrarı olmayan şeyler yaşadık, geçmişte tarihin her bir ülkeye, her bir yüzyıla gıdım gıdım verdiği her şeyi fazlasıyla yaşamak zorunda kaldık. Bir nesil olsa olsa bir devrim görmüştür, bir başka nesil darbe yaşamıştır, bir diğeri bir savaş, bir başkası kıtlık, bir diğeri ülkesindeki ekonomik çöküşü - Tanrı'nın kayırdığı bazı şanslı ülkeler ve nesiller ise bunların hiçbirini yaşamamıştır. Bugün altmış yaşında olan ve önünde yaşayacak çok az zamanı kalan bizler ise neler görmedik, geçirmedik ve yaşamadık ki! Akla gelebilecek tüm felaketlerin koca bir kataloğunu baştan sona katettik. Sadece ben bile, insanlığın gördüğü en büyük iki dünya savaşının da tanığıyım. Savaş öncesinde bireysel özgürlüğün en yüksek basamağına çıktım ve onun her biçimini yaşadım, ama savaş sonrasında özgürlüğün, insanlığın yüzyıllardır hiç görmediği kadar dibe vurduğuna tanık oldum, saygı gördüm, aşağılandım, özgürlüğü yaşadım, tutsaklığı tattım, zengin oldum, yoksul düştüm... Mahşerin dört atlısı hayatımdan dolu dizgin geçti; devrim ve kıtlık, devalüasyon ve terör, salgın ve sürgün; büyük kitle ideolojilerinin, İtalya'da Faşizmin, Almanya'da Nazizm'in, Rusya'da Bolşevizm'in ve özellikle Avrupa kültürümüzün çiçeklerini solduran vebaların vebası Nasyonalizm'in gözlerimin önünde büyüdüğüne ve yayıldığına tanık oldum. Son elli neslin yüzyıllardır görmediği ve gelecekteki nesillerin de katlanmak zorunda kalmayacağını umut ettiğim, ilan edilmeksizin patlak veren savaşlar, toplama kampları, işkenceler, kitle soygunları, savunmasız kentlerin bombardımana tutulması gibi tüm vahşilikleri yaşamak zorunda kaldık.

         Bizlerin yaşadığı bu gerilimli, dramatik sürprizlerle dolu hayatı belgelemeyi görev saydım, çünkü -tekrar ediyorum- her birimiz bu korkunç değişimlerin tanığı idik, daha doğrusu hepimiz tanık olmak zorunda kaldık. Devletin taleplerine sürekli boyun eğmek, en aptalca politikaların kurbanı olmak, en akla hayale sığmayacak değişimlere ayak uydurmak zorundaydık ve ne kadar karşı koyarsak koyalım, hepimiz ortak bir yazgıyla zincire vurulmuştuk. Bu nedenle geçmişe bakıp yaşamımı belli bir tarihte geçici olarak sonlandırmamın bir amacı var. Çünkü 1939 yılının Eylül'ü, bugün altmış yaşlarında olan bizlerin yetiştiği ve eğitildiği bir çağa nihai bitiş çizgisi çekmiştir. Anılarımı savaşın ortasında, yabancı bir yerde ve hafızamı canlandıracak en küçük bir yardım olmaksızın yazıyorum. Otel odamda elimin altında tek bir kitabım, tek bir mektup yok. Hiçbir yerde bilgi alma imkanım yok. Tüm geçmişim hakkında sahip olduğum tek şey, hafızamda kalanlar. İşte bu yüzden bu anıları yazıyorum. Benim yerime siz konuşun -siz seçin ey anılar- karanlığın derinliklerine gömülmeden hiç olmazsa bir ayna tutun yaşamıma!

         Bir yazarın -Stefan ZWEIG'ın- anılarını anlattığı Dünün Dünyası adlı kitabının önsözünden alıntı bu cümleler. Sesinin duyulmasını istediği, yaşadıklarının sadece yaşanmışlıktan ibaret  kalmamasının bir sonucudur bu önsözü okumam ve bu trajik cümleleri paylaşmak istemem. Yazar daha ilk sözden yaşadıklarının, gördüklerinin, çektiklerinin vehametinden o kadar üzüntüyle bahsetmekte ki, varın siz düşünün kitabın geri kalanını.

         Hitlerin Faşizm'den kaçan Zweıg, Brezilya'da sürgündeyken 1942'nin Şubat ayında bir otel odasında karısıyla birlikte intiharı seçmiştir. O güne kadarki yaşadıkları ağır gelmiştir şüphesiz; yurduna ve ailesine veda etmek, dünyaya da vedayı beraberinde getirmiştir.

         Son olarak; her fırsatta demokrasi, insan hakları, medeniyyet diye ahkam kesen Avrupa'nın öz be öz evladının kurduğu cümleleri başından sonuna kadar hep beraber okumuş olduk. Bu yaşananlar o kadar da uzak değil...Daha altmış sene öncesine ait. Ortaçağ karanlığı, Yüzyıl Savaşları, Dünya Savaşları, Atom Bombaları, Irkçılık... Modern Avrupa'nın takıntığı maskelerden birkaçı...İşte Dünün Dünyasında bunlar var. Yaşadığımız  an da bundan pek farksız değil sanırım. Peki; ya yarın...Yarının Dünyası? Bir fikri olan var mı? Öngörüsü olan var mı?